چکیده
اعداد واجد دو وجه کمّی و کیفی هستند و بر پایۀ بینشی که عمدتاً در گذشته مورد اقبال بوده، این وجه کیفی آنهاست که روح معانی را در هندسه جاری می‌‌سازد. اعداد به تنهایی معنادار نیستند و گاهی با تکیه بر باورهای فرهنگی اقوام صاحب نقش نمادین و گاه در نسبت با حروف صاحب معنا می‌گردند که قسم دوم در دایره علم اعداد و حروف قابل بررسی است. هدف پژوهش این است که وجوه پنهان اعداد در تعامل با حروف (صفات و اسماء الهی) را در معماری اسلامی بررسی، و میزان، نوع و بیشترین استفاده از آن را تبیین، و بابی برای روشن کردن نقش رمزی اعداد در معماری اسلامی باز کند. عطف به هدف تبیین شده، این پژوهش در صدد فراهم آوردن زمینۀ لازم برای تحقیقاتی از این جنس است؛ بنابراین از نظر پیامد در دستۀ پژوهش-های بنیادی- نظری قرار خواهد گرفت. ماهیت وجوه پنهان اعداد و نسبت آن با حروف، خصوصاً اسماء مقدسه در تعامل با انواع کاربردش در معماری اسلامی، مطلبی است که این پژوهش دنبال می‌کند؛ پس، از لحاظ فرآیند اجرا در دسته پژوهش‌های کیفی و با رویکرد تفسیری- تاریخی طبقه‌بندی خواهد شد که با منطق استنتاجی و تمثیلی سعی در روشن کردن پاسخ‌ها دارد. در نهایت جایگاه معماری در تعامل با علوم و خصوصاً ریاضیات مشخص شده و با بررسی در متون، نسبت ریاضی‌دانان و معماران غیر از قرون اولیۀ اسلامی، اندک ارزیابی گردیده و جاری بودن ارتباط اعداد و اسماء در معماری اسلامی روشن شده و بیشترین استفاده از آن در فن مادۀ تاریخ (کتیبه‌نویسی) و سپس در طرح‌اندازی تعداد برخی اجزای بنا تأیید گردیده و ارتباط آن با نظام پیمون (انتظام ابعادی فضاها) رد شده است.

لینک: http://arcand.journal.art.ac.ir/article_986.html